انجمن علمی محیط زیست دانشگاه عمران و توسعه

روش پلات و کوآدرات

نویسنده : عضو انجمن | تاریخ : 04:45 ب.ظ - سه شنبه 16 خرداد 1396

نویسنده: شبنم کرمی
پلات سطحى محدود از مرتع است که اندازه‌گیرى روى آن انجام مى‌گیرد. کوآدرات وسیله‌اى است که با آن مى‌توان منطقه‌اى را به مساحتى مشخص محدود و مرتع را در محدودهٔ آن اندازه‌گیرى کرد. اندازهٔ پلات و تعداد آن به نوع پوشش گیاهى و نحوهٔ مطالعه بستگى دارد. در اندازه‌گیرى گیاهان بزرگ از پلات‌هاى بزرگ و در اندازه‌گیرى گیاهان کوچک از پلات‌هاى کوچک‌تر استفاده مى‌شود. شکل پلات‌ها مختلف و ممکن است مربع، مربع مستطیل، یا دایره‌اى باشد که با استفاده از کوآدرات‌هائى با همین شکل‌ها (شکل‌هاى ذیل) مى‌توان آنها را محدود و مشخص کرد. سطح پلات‌هاى بزرگ را مى‌توان با علامت‌گذارى روى زمین و میخ‌کوبى و استفاده از طناب و سیم مشخص و اجزاء کوچک‌تر از یک متر نیز در آنها ایجاد کرد. در پلات مربع شکل از کوآدرات مربع شکلى که اضلاع آن به قطعات ۲۰ سانتى‌مترى تقسیم شده است و در هر مترمربع ۲۵ مربع کوچک با اضلاع بیست سانتى‌متر دارد، استفاده مى‌شود. در مناطقى که تغییرات پوشش گیاهى خاک و پستى و بلندى زیاد باشد از پلات بزرگ و در مناطقى که پوشش گیاهى انبوه و یکنواخت است از پلات‌هاى کوچک استفاده مى‌شود.
براى ساختن پلاتى با سطح دلخواه، از جدول (ارتباط مساحت شکل‌هاى مختلف با اضلاع و شعاع‌هاى مختلف) استفاده مى‌شود. که در آن برحسب اینکه شکل پلات دایره‌ای، مربع یا مربع مستطیل باشد: شعاع دایره، اندازه‌هاى اضلاع و نسبت اضلاع به ‌یکدیگر براى مساحت‌هاى مختلف پلات مشخص شده است. براى ساختن پلات‌هاى دایره‌اى با سطح مشخص مى‌توان با استفاده از فرمول‌هاى زیر ابتدا شعاع دایره و سپس پیرامون دایره را محاسبه کرد.
R = √ S / лR2= s / лمساحت دایره s = л R2
P=2 л (√ S / л)پیرامون دایره P=2 л R
P= 2 √ л S

بدین‌گونه مساحت دایره‌اى که پیرامون آن مشخص است به‌دست مى‌آید. حال اگر دو انتهاء مفتولى فلزى که طول آن برابر پیرامون دایرهٔ موردنظر باشد به‌ یکدیگر وصل شود مساحت دایره به‌دست آمده به اندازه دایره موردنظر خواهد بود.
هنگامى‌که پلاتى در سطح مرتع گذاشته مى‌شود گیاهان داخل پلات شناسائى و اندازه‌گیرى مى‌شوند. بوته‌هاى کنارى که بیش از نصف یقهٔ آنها داخل پلات واقع شده است به ‌حساب آورده مى‌شوند.
در مبحث ظرفیت، از کاربرد فرم‌هاى مطالعاتى پوشش سخن به‌ میان آمده است که با پلات و کوآدرات مطابقت دارد.