انجمن علمی محیط زیست دانشگاه عمران و توسعه

معرفی منطقه ای بی نظیر محیط زیست در دل کویر

نویسنده : عضو انجمن | تاریخ : 10:42 ق.ظ - پنجشنبه 25 آذر 1395

شیوا اکبری

معرفی منطقه ای بی نظیر محیط زیست در دل کویر

پوشش گیاهی:منطقه حفاظت شده کالمند در ناحیه رویشی ایران و تورانی و زیر ناحیه استپی قرار دارد و به طور کلی ۱۰ تیپ گیاهی مجزا در منطقه حفاظت شده کالمند – بهادران تشخیص داده شده است که در اکثر تیپ ها نام درمنه به عنوان عنصر گیاهی غالب اول یا دوم مشاهده می شود.

در همین راستا ۱۱۵ گونه گیاهی متعلق به ۳۵ تیره و ۱۰۰ جنس در قالب اشکال رویشی مختلف اعم از گیاهان فصلی، یکساله، علفی، چندساله، بوته‌ها و درختچه‌ها در این منطقه رویش دارند.

معرفی منطقه ای بی نظیر محیط زیست در دل کویر

بومادران، شورمرغ، جگن، شقایق کوهی، خیارک، آنغوره و … از مهمترین گونه های علفی و خارشتر، چوبک، کلاه میرحسین، تنگرس، بادام کوهی،‌ گون، کاروانکش، اسکنبیل، افدرا، انجیر کوهی، تاغ، رمس، بنه، پرند، کهورک، گز، قیچ و … مهمترین گونه‌های درختی، درختچه‌ای و بوته‌ای منطقه را تشکیل می‌دهند.

گونه های شاخص جانوری: ارتفاعات بوزش و تپه ماهورهای سرخابی واقع در نیمه جنوبی منطقه از پتانسیل و استعداد بالایی در زمینه حیات وحش برخوردار است.

پستانداران: در منطقه حفاظت شده کالمند – بهادران، ۲۴ گونه پستاندار شناسایی شده است که مهمترین این گونه‌ها نظیر یوزپلنگ آسیایی، پلنگ، کاراکال، گربه پالاس، کفتار، گرگ، شاه روباه و گورخر ایرانی و … از ارزش حفاظتی بالاتری نسبت به سایر گونه‌ها برخور دارند.

اما به جز این گونه‌های باارزش در این منطقه آهو، جبیر، کل و بز، قوچ و میش، روباه معمولی، روباه شنی، شغال، تشی، خرگوش، گورخر ایرانی در اسارت نیز زیست می کنند.

منطقه حفاظت شده کالمند با همه ویژگی‌های خود یک ویژگی منحصر به فرد دیگری دارد که و آن وجود سایت تکثیر و پرورش گورخر ایرانی در این منطقه حفاظت شده است. حدود نیم قرن پیش دو سوم از وسعت ایران را زیستگاه گورخر ایرانی تشکیل می‌داد و گله‌های بزرگ گور در بسیاری از مناطق استپی و بیابانی کشور مشاهده می‌شد .

پرندگان: منطقه کالمند – بهادران از گونه های منحصر به فردی از پرندگان نیز برخوردار است. در منطقه حفاظت شده کالمند – بهادران در مجموع ۴۸ گونه پرنده شناسایی شده که تنوع گونه ای این پرندگان در این ناحیه خشک و بیابانی جالب توجه است.

کوکور، سارگپه پا بلند، عقاب دو برادر، عقاب شاهی، دال، بالابان، شاهین، بحری و دلیجه از پرندگان ارزشمندی هستند که در این زیستگاه دیده می‌شوند. دو گونه کبک و تیهو از خانواده ماکیان نیز دارای جمعیت نسبتا خوبی در این عرصه هستند.

دیگر پرندگان حفاظت شده در این منطقه زاغ بور، چکاوک هدهدی، چکاوک کاکلی، جغد کوچک، گنجشک معمولی، دم جنبانک ابلق، هوبره، کبوتر چاهی، سنگ چشم خاکستری، چک چک، دلیجه، عقاب طلایی، سنقر سفید، قمری معمولی، هدهد، زاغ نوک سرخ، غراب، زنبورخوار، زاغی، سسک جنبان، چلچله، چکاوک بیابانی، کاکایی سرسیاه، چاخ لق، شاهین، اردک سرسبز و باکلان می باشند.

خزندگان و دوزیستان: در مجموع ۱۳ گونه دوزیست و خزنده در منطقه حفاظت شده کالمند – بهادران شناسایی شده است که شامل یک گونه دوزیست، یک گونه لاک پشت و پنج گونه مارمولک و شش گونه مار است.

عدم وجود منابع آبی در منطقه سبب شده دوزیستان از تنوع بسیار کمی در این منطقه برخوردار باشند و تنها قورباغه مردابی در این ناحیه زیست می کند. لاک پشت مهمیزدار نیز تنها گونه لاک پشت شناسایی شده در این عرصه است که کاملا به زیستگاه های خشکی وابسته بوده به طور عمده مناطق تپه ماهوری استپی را ترجیح می دهد.

آگامای صخره زی فلس درشت، جکوی دم کند، جکوی سنگی تیغه دار، سوسمار مارچشم و بزمجه بیابانی نیز از گونه های شناسایی شده در این عرصه هستند که به راسته مارمولکها و سوسماران تعلق دارند. کورمار سلیمانی، قمچه مار، مار پلنگی و شترمار شیرازی از جمله مارهای غیرسمی منطقه و افعی و مار جعفری و مار شاخدار در زمره مارهای سمی منطقه یاد شده هستند.