عضو انجمن چهارشنبه 24 آذر 1395 03:28 ب.ظ نظرات ()

لیلا فتح الهی

-مبارزه با فرسایش و حفظ و تولید خاك:

جنگل به كمك شاخ و برگ درختان از سرعت باد می‌كاهد و با ریشه گیاهان، خاك را حفظ می‌كند و مانع ایجاد فرسایش می‌شود. به علت آرام بودن هوای داخل جنگل، تبخیر بسیار ناچیز بوده و خطر خشك شدن خاك كه از شرایط مهم آغاز فرسایش است، از بین می‌رود

تفرجگاه انسانها:

. توسعه فضای سبز شهری در جهت كاهش آلودگی‌های شیمیایی هوای شهرها در كنار عواملی همچون ایجاد منابع گذران اوقات فراغت برای شهروندان ازجمله ضروریات زندگی شهرنشینی می‌باشد. فضای سبز عامل مهمی در جلوگیری از آلودگی‌های مختلف نظیر آلودگی هوا، آلودگی‌های صوتی، تقلیل دما، افزایش رطوبت نسبی و جذب گرد و غبار می‌شود. و یكی از مهمترین اثرات فضای سبز درون شهرها باعث شده تا زندگی كردن در جامعه شهری و صنعتی‌شده را برای انسان قابل تحمل كند.

نقش فضای سبز در تقلیل دما، افزایش رطوبت نسبی و جذب گرد و غبار:

فضای سبز درختی با توجه به وسعت سطح برگی خود نسبت به سایر اشكال گیاهی می‌تواند از طریق تعرق سبب افزایش رطوبت نسبی، كاهش دما و تلطیف هوا می‌گردد. درختان دما را كاهش داده، هوا را به حركت و جریان وامی‌دارند و از خشكی هوا جلوگیری می‌كنند. همچنان كه می دانیم فضای سبز به عنوان بخش جاندارِ ساخت كالبدی شهر از عملكردها و بازدهی مختلف برخوردار است. اما بهترین بازدهی آن بهبود شرایط محیط زیست، كاهش آلودگی هوا، تأثیر مثبت بر چرخه آب در محیط زیست و افزایش كیفیت آبهای زیرزمینی است. افزایش نفوذپذیری خاك و كاهش آلودگی صوتی را باید بر این فهرست افزود.

تأثیر در تعدیل آب و هوای یك منطقه:

وجود رستنیها و بخصوص جنگل در تعدیل حرارت محیط مؤثر است و حرارت فصلی و روزانه‌ سطح زمین را متعادل می‌كند و باعث اعتدال آب و هوا می‌شود زیرا در تابستان قسمتی از انرژی حرارتی خورشید را جذب نموده و باعث تقلیل حرارت زمین می‌گردند و در زمستان به منزله روپوشی برای آن به شمار رفته و مانع از دست دادن حرارت آن می‌گردند.

تأثیر در تلطیف هوا:

 به طور كلی گیاهان سبز درنتیجه عمل كربن‌گیری مرتباً گازكربنیك هوا را كه در اثر تنفس موجودات زنده و فعل و انفعالات شیمیایی و آلودگیهای محیط زیست وارد هوا می‌شوند جذب نموده و گاز اكسیژن را كه یك ماده حیاتی برای موجودات زنده به شمار می‌رود، پس می‌دهند. در مجموع حدود 60 درصد از اكسیژن مصرفی به وسیله فضای سبز تأمین می‌شود؛ از این رو تلطیف هوا و تأمین اكسیژن مورد نیاز جانداران از فواید مهم جنگل و فضای سبز است

 ساماندهی گردش آب :

جنگل با افزایش رطوبت هوا و جذب باران، نفوذ آب در خاك و انجام نقش مادر برای چشمه ها و رودخانه ها و نیز استفاده درختان از آب های زیرزمینی، نقش مهمی در ساماندهی گردش آب در طبیعت بازی می كند

تولید مواد دارویی و صنعتی (فرعی):

علاوه بر تولید علوفه از گیاهان موجود در عرصه جنگلها و مراتع محصولات دیگری به دست می‌آید كه برای مصارف دارویی و صنعتی (فرعی) خوراكی مورد استفاده قرار می‌گیرند. از جمله این محصولات نمونه‌های زیر را می‌توان نام برد: كنگر، ریواس، والك، موسیر، گلپر، خاكشیر، سماق، گز خوانسار، میوه زرشك، آویشن، سورنجان، ثعلب، دانه و پنجه ریشه ختمی، ریشه كاسنی، ریشه شیرین‌بیان، گل گاوزبان، باریچه آنقوزه تلخ و شیرین، مازوج و انواع كتیرا

جلوگیری‌ از رانش‌ زمین‌:

رشد درختان‌ در دامنه‌ها سبب‌ افزایش‌ پایداری‌ خاك‌ می‌گردد.ریشه‌ درختان‌ با فرو رفتن‌ درخاكهای‌ حساس‌ به‌ لغزش‌ مانند ستونهایی‌ عمل‌ كرده‌ و با ایجاد شبكه‌ متراكم‌ ریشه‌ای‌ از بهم‌پاشیدن‌ قطعات‌ یا بلوكهای‌ لغزشی‌ جلوگیری‌ می‌كنند.

جلوگیری‌ از وقوع‌ بهمن‌:

پوشش‌ گیاهی‌ از نوع‌ بوته‌ای‌ یا بالشتكی‌ سطوح‌ ناهمواری‌ ایجاد كرده‌ وخطر سقوط‌ بهمن‌ را كاهش‌ می‌دهد.لذا در نقاطی‌ كه‌ حتی‌ برای‌ ورزش‌ اسكی‌ استفاده می شود، بهتر است‌ هم‌ محل‌ اسكی‌ و هم‌ ارتفاعات‌ مشرف‌ به‌ آن‌ را با گونه‌های‌ مرتعی‌ نوع‌ بوته‌ای‌ و بالشتكی‌ تقویت‌ كرد.

 اهمیت نظامی :

 جنگل از نظر نظامی و امنیتی اهمیت خاص خود را دارد.

تولید اسیدهای آمینه :

پوشش جنگلی می تواند ترکیبات آلی نیتروژن دار تولید شده بوسیله آلاینده ها را جذب کرده و به اسیدهای آمینه مفید تبدیل کند

جذب پرتوها:

تاج درختان “UVB” كمتری را نسبت به نور مرئی منعكس می‌كنند،‌ به علاوه بخش زیادی از آسمان را می‌پوشانند،‌ كه سهم بیشتری از كل تشعشعات “UVB” از آن طریق به زمین می‌رسد.در سایه، درختان تشعشعات “UVB” از 55% تا 80% و نور مرئی را از 82 تا 85% كاهش می‌دهند.

جذب گرد و غبار:

گیاهان در بهبود آب و هوای یک شهر و پالایش گرد و غبار نقش بسیار مؤثری دارند، به طوری که توده گرد و غباری که به وسیله باد حمل می شود، در اثر برخورد با درختان به دلیل تقلیل سرعت باد و کاهش نیروی حمل و جابه جایی ذرات توسط درختان رسوب داده می شود.

تولید اكسیژن :

توازن اکسیژنی زمین که شرایط زیست را برای انسان مهیا کرده است از طریق تولید اکسیژن گیاهان و به ویژه درختان فراهم شده است. کاهش پوشش سبز زمین و جنگل ها نه تنها توازن اکسیژنی زمین را بر هم می زند بلکه موجب انباشته شدن دی اکسید کربن شده و خطر تغییرات وسیع آب و هوایی را تشدید می کند.

تولید فیتونسید:

بررسیهای دانشمندان علم محیط زیست نشان می دهد كه درختانی مانند گردو،كاج ، نراد،بلوط ، فندق سروكوهی،اكالیپتوس،بید،افرا،زبان گنجشك و داغداغان از خود ماده ای به نام فیتونسید در فضا رها می سازند كه برای بسیاری از باكتریها و قارچهای تك سلولی و برخی از حشرات ریز اثر كشندگی دارد.در عین حال تولید چنین موادی توسط درختان برروی انسان اثر فرح بخشی دارد.

تعدیل آب و هوا:

درختان با تعریق و تعرق خود نقش حساسی در كاهش دمای میكروكلیما و افزایش رطوبت نسبی هوا ایفا می كنند.دمای یك هكتار فضای سبز در مرداد ماه تا ۵/۴ درجه كمتر از فضای مجاور خالی از درخت است.و به همین نحو رطوبت نسبی درون یك فضای سبز تا۱۱% بیش از محیط خارج اندازه گیری شده است.با تعدیل دو پارامتر یاد شده ،فضای سبز، میكروكلیمایی به وجود می آورد كه آسایش فیزیكی مناسبی برای زیست انسان در پی دارد.

موثر در كاهش آلودگی صدا:

كیفیت كاهش صدا در درختان و درختچه های مختلف برحسب اندازه برگ ، تراكم شاخ و برگ ، نوع و بلندی درخت تفاوت دارد. . ارتعاش امواج صوتی به وسیله برگ ها و شاخه های درختان جذب می شود، و حتی درختان در پخش و در هم شکستن صداها نیز مؤثرند. گیاهان همچنین باعث انکسار و انحراف صدا می شوند که این خاصیت به علت قابلیت انعطاف و نرمش و صاف بودن شاخ و برگ آنها می باشد. با کاشت کمربندهای سبز بین منابع صدا و مناطق مسکونی می توان از انتشار صداهای آلوده جلوگیری کرد.

اثر درختان در کاهش آلودگی های گازی شکل هوا:

گیاهان از طریق تبخیر به تلطیف و پالایش هوا از برخی آلاینده ها کمک می کنند. همچنین گیاهان با ایجاد رایحه می توانند مستقیماً خنثی کردن بخارات بد بوی هوا مساعدت کنند. برگ‌ها گرد و غبار و دیگر ذرات معلق را جذب و جابه‌جا و هوای تنفسی ما را پاك می‌كنند. درختان هم‌چنین با اصلاح درجه حرارت هوا و ایجاد و یا تغییر جریان باد روی انتشارات آلاینده‌ها تاثیر می‌گذارند.

ثمربخشی درختان در تقلیل میزان سرب:

درختان نقش مؤثری در جذب سرب هوای آلوده شهرها دارند و می توانند مناطق مسکونی و کانون های تمرکز انسانی را در برابر آن حفظ کنند. درختان علاوه بر جذب سرب، نقش مؤثری در جذب دیگر آلودگی ها از جمله ازن ایفا می کنند.

تشعشعات خورشید و درختان:

تاج درختان از جمله سطوحی است که دارای کمترین مقدار اشعه انعکاسی بود و بعد از محیط های آبی بیشترین مقدار اشعه تابشی را جذب می کند. تشعشعات خورشیدی چه به طور تابش مستقیم یا اشعه منعکس شده، به وسیله ایجاد حائل (درختان)و یا تقلیل میزان انعکاس قابل کنترل هستند. درختان به عنوان عوامل حائل به طور مؤثر می توانند در ایجاد فضای مطلوب زیستی به کار گرفته شوند و کنترل اشعه خورشیدی یکی از مهمترین ویژگی ها و کارکردهای درختان محسوب می شود.

تقلیل درجه حرارت به وسیله درختان:

گیاهان به طور عام و حتی پوشش جمعی، درجه ی حرارت هوا را، از طریق پخش نور خورشید و جذب اشعه ی تابشی و همچنین فرآیند تعریق و تبخیر، می توانند کاهش دهند.

تأثیر حفاظتی کمربندهای سبز (بادشکن های زنده)

 کمربندی سبز بدون تردید در شهرها، در مناطق بادخیز، در مناطق صنعتی از نظر پالایش ذرات معلّق در هوا نقش بسیار مؤثری دارند و نسبت به سایر روش های تصفیه فنی ذرات معلق در هوا که توسط کارخانجات و یا به طور طبیعی در اثر گرد و غبار هوا و باد به وجود می آیند کاملاً برتری دارند. همچنین درختان موجب شکسته شدن و تقسیم شدن و یا تقلیل یافتن باد می شوند و از اثرات مخرّب آن می کاهند.

تاج بری یا برگاب:

 درختان با جذب برگاب می توانند حركت و جریان آب را در سطح غیرقابل نفوذ شهر كند كرده و راه افتادن آب در سطح شهر را به تاخیر بیندازند. سوزنی برگان تا ۴۰ درصد و پهن برگان تا ۲۰ درصد توانایی دارند كه آب باران را گرفته و دوباره از طریق تبخیر به فضا برگردانند.

جلوگیری از سیلاب:

درختان با جذب برگاب از یك سو و هدایت آن به اندام های خود سبب كندی جریان های تند و سیلابی می شوند. سطح اندام های درختان از یك سو سرعت سیلاب ها را سه برابر كاهش می دهند و از هزینه های ساخت سیستم های هدایت جریان های سیلابی می كاهند.

جذب فون:

 فضای سبز طبیعت بی جان شهرها را به سوی سیستم های طبیعی سوق داده و سبب جذب فون ویژه ای می شود كه فضای بی روح آنها را قابل تحمل تر می كند.

كنترل ترافیك:

 آرایش فضای سبز در محورهای درون شهری عاملی موثر در كنترل ترافیك به شمار می رود.

كنترل اقلیم شهر:

كنترل اقلیم با تعدیل اثرات خورشید، باد و باران تحقق می‌یابد. درجه حرارت هوا در مجاورت درختان به مراتب خنك‌تر از عرصه‌های بدون درخت است. هر چه درخت بزرگ‌تر باشد این تفاوت بیشتر است. جذب تشعشعات خورشیدی (امواج بلند) توسط درختان تفاوت درجه حرارت روز و شب را كاهش می‌دهد. هوا در زیر درختان در روز خنك‌تر و در شب گرم‌‌تر است.