تبلیغات
محیط زیست ما ...
 
 
 
انجمن علمی محیط زیست دانشگاه عمران و توسعه

نرم افزار مدل رایانه ای ارزیابی آثار زیست محیطی سدها تهیه شد

نویسنده : عضو انجمن | تاریخ : 10:26 ق.ظ - پنجشنبه 16 اردیبهشت 1395

نویسنده : بهار انصاری
مدیر کل دفتر برنامه ریزی منابع آب شرکت مدیریت منابع آب ایران از تهیه نرم افزار مدل رایانه ای ارزیابی آثار زیست محیطی سدها خبر داد. به گزارش پایگاه خبری وزارت نیرو، مهندس "محمدتقی توکلی" در کارگاه آموزشی "نرم افزار مدل رایانه ای ارزیابی آثار زیست محیطی سدها"، به اهداف تهیه این نرم افزار اشاره کرد و گفت: پروژه تهیه مدل رایانه ای ارزیابی آثار زیست محیطی سدها و سازه های آبی به عنوان یکی از محورهای طرح مدیریت کیفی آب توسط شرکت مدیریت منابع آب ایران به عنوان کارفرما از سال 1383 با هدف یکپارچه سازی مقیاس، روش، دقت و صحت مطالعه ارزیابی آثار زیست محیطی سدها و سازه های آبی، برای انجام به شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس واگذار شد که نتایج مربوط از طریق نمایندگان این شرکت، در همین کارگاه ارایه خواهد شد. وی در ادامه به دستاوردهای مهم این پروژه اشاره کرد و افزود: طراحی روش جامع ارزیابی آثار زیست محیطی سدها و سازه‌های آبی، بررسی و پیشنهاد مدل های ریاضی و تجربی به منظور پیش‌بینی میزان تغییر زیست محیطی، تعیین معیار و نحوه کمی کردن آثار پیامدهای زیست محیطی و تهیه سامانه رایانه‌ای ارزیابی آثار زیست محیطی سدها و سازه‌های آبی، از دستاوردهای مهم این پروژه هستند. توکلی، سپس درباره اهمیت سدسازی گفت: با در نظر گرفتن نقش محوری آب در برنامه‌ریزی‌های توسعه کشور، مهار سیلاب ها و آب های جاری، احداث سد همواره از اقدام های اساسی و زیربنایی محسوب شده و برای نیل به خود‌کفایی اقتصادی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

وی با اجتناب ناپذیر دانستن ساخت سد در کشورهای خشک و نیمه خشک مثل ایران، به برخی از پیامدهای سدسازی اشاره کرد و افزود: احداث سد افزون بر اینکه دارای منافع و فواید اقتصادی از قبیل کنترل سیلاب، تامین آب شرب، تامین آب کشاورزی، تولید برق، مصارف صنعتی و پرورش آبزیان و جنبه‌های تفریحی و گردشگری است، زیان ها و پیامدهای منفی نیز دارد. وی این پیامدها را شامل کاهش حجم مخزن در اثر تجمع رسوب، بوی نامطبوع و کیفیت پایین آب برای مصارف مختلف، ورود سم و کودهای آلی و مصنوعی به سدها، تخلیه فاضلاب به پشت سدها، تجاوز به حریم رودخانه‏ها، برداشت مصالح توسط سازمان ها، ارگان ها و نهادها و شرکت های خصوصی، لایه بندی حرارتی در سدها به دلیل لحاظ نکردن ملاحظه زیست محیطی در مرحله طراحی، کاهش شدید آب در پایین دست سدها و بر هم خوردن اکوسیستم منطقه، زه دار و شور شدن اراضی، زیرآب رفتن سکونتگاه ها و اراضی کشاورزی و جابه جایی مردم برشمرد. توکلی سپس گفت: در نتیجه برای اینکه بتوانیم آثار و پیامد های منفی زیست محیطی احداث سد را کاهش دهیم و از منابع به طور بهینه استفاده کنیم، باید مطالعه ارزیابی آثار زیست محیطی سدها و سازه های آبی را به طور دقیق و همه جانبه انجام دهیم. وی افزود: در این مطالعه ها پیش‌بینی آثار فعالیت ها و عملکردهای پروژه ها بر محیط زیست "فیزیکی و شیمیایی"، "بیولوژیک"، محیط زیست انسانی (اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی) و به طور کلی ارزیابی سیستماتیک پیامدهای پروژه ها، برنامه‌ها و طرح ها بر اجزای مختلف محیط‌ زیست در تمام مراحل اجرا و بهره برداری به عمل می آید و پس از مرحله بهره برداری و تا آخر عمر سازه نیز باید برنامه پایش و مدیریت زیست محیطی به اجرا در آمده و عملیاتی کردن برنامه مدیریت زیست محیطی تدوین شده نیز مورد نظارت و بازرسی از دیدگاه زیست محیطی قرار گیرد. مدیر کل دفتر برنامه ریزی منابع آب شرکت مدیریت منابع آب ایران در ادامه درباره تاریخچه مطالعه های زیست محیطی طرح های سدسازی گفت: در کشورهای توسعه یافته و بعضی کشورهای در حال توسعه، حدود سه دهه است که این اقدام انجام می‌گیرد و در کشور ما نیز براساس مصوبه شورای عالی محیط‌ زیست، این کار از سال 76 شروع شده است و در خصوص تعدادی از طرح های توسعه منابع آب که دارای مشخصه و شرایط تعیین شده است، مطالعه ارزیابی آثار زیست‌محیطی انجام شده که مطالعه های انجام شده دارای کیفیت‌های متفاوتی هستند. توکلی با بیان اینکه بسیاری از سدهای کشور هم اکنون با دارا بودن گزارش ارزیابی زیست‌محیطی، معضلات عمده‌ای را بر محیط ‌زیست خود تحمیل کرده اند، گفت: بنابراین می‌توان نتیجه گرفت یک چالش و مشکل اصلی در زمینه فرآیند و چگونگی تهیه گزارش ارزیابی محیط زیست در ایران وجود دارد. وی به برخی از این چالش ها اشاره کرد و گفت: چالش های مهم این بخش شامل عدم استفاده از نتایج مطالعه آمایش سرزمین قبل از انجام مطالعه ارزیابی آثار زیست محیطی، عدم درگیری بسیاری از گروه های متخصص در ارزیابی، عدم تخصیص بودجه مناسب، عدم مطالعه کافی در زمینه های تعیین حداقل نیاز آبی، بررسی لایه بندی حرارتی کیفیت آب مخزن سد، تغذیه گرایی کیفیت آب مخزن، مدیریت کیفیت آب مخزن سد،تعیین میزان خودپالایی رودخانه، تحلیل صحیح اقتصادی طرح به ویژه از دیدگاه ارزش های زیست محیطی و مشارکت مردمی و آگاهی از نظر تمام ذینفعان و عدم کنترل و پایش اجرایی پس از تصویب مطالعه و فقدان قوانین، استانداردها، ضوابط و مقررات پشتیبان و روش های هماهنگ و غیر سلیقه ای در ارزشیابی آثار زیست محیطی طرح های توسعه است. توکلی سپس افزود: برای برطرف کردن بخشی از معضلات یاد شده در حیطه وزارت نیرو، اقدام هایی از قبیل بازنگری شرح خدمات مطالعه ارزیابی آثار زیست محیطی سدها و سازه های آبی مشمول ارزیابی زیست محیطی از سوی دفتر فنی شرکت مدیریت منابع آب ایران، تهیه و تدوین استانداردهای زیست محیطی مربوط و تهیه و تدوین ضوابط و معیارهای فنی آب و آبفا و طرح مدیریت کیفی منابع آب انجام پذیرفته است. در ادامه این کارگاه آموزشی - تخصصی، مهندس "میترا توفیق" مدیر بخش محیط زیست شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس، درباره " لزوم نگرش های جدید در مطالعه محیط زیست و اقدام های شرکت مهاب قدس" و ضرورت انجام مطالعه و تشریح خدمات ارایه شده در پروژه مدل رایانه ای، سخنرانی کرد. همچنین سخنرانی های علمی " مبانی نظری و روش شناسی تدوین مدل رایانه ای " توسط مهندس "میترا البرزی منش" کارشناس مسئول پروژه، "برنامه نویسی رایانه ای مدل" توسط دکتر "امیرحسین جاوید" و "آشنایی با نحوه کاربرد مدل رایانه ای" توسط مهندس "بهناز خدابخشی" ارایه شد. در بخش پایانی کارگاه نیز پنل کارشناسی پرسش و پاسخ با حضور نمایندگانی از شرکت های کارفرما و مشاور پروژه و کارشناسان صنعت آب و محیط زیست برپا شد. این کارگاه آموزشی توسط دفتر برنامه ریزی منابع آب شرکت مدیریت منابع آب ایران و شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس و با هدف ارایه مبانی نظری و روش شناسی تدوین مدل رایانه ای ارزیابی آثار زیست محیطی سدها، رویکرد نرم افزاری در مقوله ارزیابی آثار زیست محیطی، معرفی و ارایه نرم افزار مدل و تبادل نظر کارشناسی و با حضور جمعی از مدیران و متخصصان آب و محیط زیست برگزار شد و کارفرما و مشاور طرح به ارایه دیدگاه ها و گزارش عملکرد خود پرداختند.