تبلیغات
محیط زیست ما ...
 
 
 
انجمن علمی محیط زیست دانشگاه عمران و توسعه

سونامی چیست؟ ایمیل

نویسنده : عضو انجمن | تاریخ : 10:33 ق.ظ - دوشنبه 13 اردیبهشت 1395

نویسنده :مهتاب قره غانی                                                                                                                                                                                                                                                           

سونامی یك سری از موج های عظیم هستند كه موقعی كه به ساحل برخورد می كنند، می توانند موجب خرابی های عظیم و تلفات انسانی شوند. سونامی در اثر زلزله های زیرآبی، لغزیدن صخره ها در زیر دریا یا خیلی به ندرت به وسیله شهاب سنگ یا سیاركی كه از فضا به داخل آب برخورد می كند ایجاد می شود.

منطقه خطر سونامی بیشتر سونامی ها در اثر زلزله های زیرآبی ایجاد می شوند. اما همه زلزله های زیرآبی موجب سونامی نمی شوند. یك زلزله باید بیش از 6.75 در مقیاس ریشتر بزرگی داشته باشد تا سونامی ایجاد کند. حدود 90 درصد همه سونامی ها در اقیانوس آرام رخ می دهند. بیشتر سونامی ها قبل از این كه به خشكی برخورد كنند، خود را نشان می دهند و با استفاده از فناوری های نوین شامل (سیسموگراف كه وقوع زلزله را نشان می دهد،‌ شناورهای ساحلی مجهز به رایانه كه می توانند تغییرات در ارتفاع موج ها را اندازه گیری كنند و یك سیستم سوت زنی روی ساحل) می توان وقوع سونامی را پیش بینی کرد و مردم را از خطر احتمالی آن آگاه كرد.


اگر آب بسرعت از ساحل عقب بكشد و بعد به ارتفاعات بالاتر و به درون خشكی كشیده شود،‌ یعنی این كه ممكن است سونامی رخ دهد. همچنین اگر مردم در کنار ساحل احساس کنند یك زلزله رخ داده است، ممكن است همین زلزله موجب سونامی شود. بنابراین باید به سمت بخش های مرتفع تر و داخلی تر خشكی بروند. بعضی از ساحل های اقیانوس آرام سوت های هشدار دهنده سونامی دارند. اولین موج سونامی اغلب بزرگ ترین موج نیست. بنابراین مردم وقتی موجی كه به طور غیرطبیعی بزرگ است را مشاهده می کنند،‌ باید به سرعت به بخش های داخلی تر خشكی بروند. چون حتی ممكن است موج های بزرگ تری در راه باشد.

نکته: سونامی سال 2011 ژاپن حدود 5 میلیون تن زباله را شسته و وارد دریا كرده است كه هنوز یك و نیم میلیون تن از آنها همچنان شناورند. این آشغال ها در حجمی معادل سه برابر ایالات متحده آمریكا سرگردانند.

معنی سونامی

معنی سونامی كلمه سونامی از واژه ای ژاپنی به معنی "موج بندرگاه" می آید. سونامی بعضی وقت ها به اشتباه "موج های جزر و مدی" نامیده می شود. در حالی كه سونامی در اثر جزر و مد ایجاد نمی شود (جزر و مدها به وسیله نیروی جاذبه ماه بر روی دریا ایجاد می شوند). در حالی که موج های منظم و همیشگی به وسیله باد ایجاد می شوند.

پیشرفت سونامی

سونامی موقعی شروع می شود كه حجم عظیمی از آب بسرعت مرتفع می شود. این حركت سریع می تواند در نتیجه یك زلزله زیرآبی رخ دهد (موقعی كه كف دریا بسرعت به بالا یا پایین حركت می كند)،‌ یا بر اثر لغزیدن صخره،‌ یا یك انفجار آتشفشانی و یا هر حادثه دیگری كه انرژی زیادی دارد ایجاد شود.

سونامی

بعد از این كه حجم عظیمی از آب حركت می كند،‌ موج حاصل از آن خیلی بلند می شود. فاصله از نوك یك موج تا نوك موج بعدی بیش از چند صد مایل طول دارد. دوره (فاصله زمانی از آمدن یك موج تا آمدن موج بعدی) هم خیلی طولانی است. و در آب های عمیق حدود یك ساعت طول می كشد.

در دریای عمیق،‌ ارتفاع سونامی ممكن است به حدود یك متر برسد. در آب های عمیق اغلب سونامی با چشم غیرمسلح قابل دیدن نیست. این امر كشف و ردیابی سونامی را در دریای عمیق خیلی مشكل می كند.

سرعت سونامی

یك سونامی ممكن است با سرعت بیش از 970 كیلومتر در ساعت در اقیانوس های باز حركت كند. یعنی با سرعتی كه جت پرواز می كند. یك سونامی ممكن است تنها چند ساعت طول بكشد تا سراسر اقیانوس را طی كند. در حالی که یك موج منظم (كه به وسیله باد تولید می شود) با سرعتی در حدود 90 كیلومتر در ساعت حركت می كند.

وقتی سونامی به ساحل برخورد می كند

برخورد سونامی به ساحل

هنگامی كه یك موج سونامی به ساحل نزدیك می شود (جایی كه دریا كم عمق می شود)،‌ كف آن به كف ساحل برخورد می كند و موجب می شود كه سرعت موج آهسته شود و ارتفاع آن افزایش یابد. به عبارتی طول موج یعنی فاصله نوك یك موج تا نوك موج بعدی كاهش می یابد. بزرگی یك موج چند برابر افزایش می یابد و طول موج كاهش می یابد (فاصله نوك یك موج تا نوك موج بعدی).

در هنگام ورود به خشكی یك موج سونامی می تواند صدها متر ارتفاع پیدا كند. سرازیری های پلكانی ساحل موج های سونامی بلندتری را موجب می شود. به علاوه موج های سونامی بزرگ كه با كناره ساحل تصادف می كنند،‌ مقدار عظیمی از آب را به داخل ساحل در بالای سطح دریای منظم و همیشگی هل می دهد. این امر می تواند موجب وارد آمدن خرابی های عظیمی به داخل خشكی شود.

سیستم های هشداردهنده سونامی

سیستم های هشدار دهنده سونامی در بسیاری از مكان های اطراف زمین وجود دارند. متأسفانه از آنجایی كه سونامی ها موقعی كه در داخل دریا هستند خیلی ارتفاع بلندی ندارند،‌ كشف آنها آسان نیست و علایم اشتباه بسیاری فرستاده می شود. هشدار دهنده ها در ساحل ها ممكن است به طول مؤثرتری فعالیت كنند و نباید آنها را نادیده گرفت.

مقایسه موج هایی كه در اثر باد تولید می شوند با موج های سونامی

Image

موج های منظم (كه به وسیله باد ایجاد می شوند)، خیلی با موج های سونامی متفاوتند. موج های سونامی خیلی سریع تر از موج هایی هستند كه به وسیله باد ایجاد می شوند و طول موج های خیلی بیشتری هم دارند (فاصله از نوك یك موج تا نوك موج بعدی). در دریای عمیق،‌ موج های سونامی خیلی كوچك هستند. اما در ساحل،‌ آنها دو تای موج های منظم هستند.

موج های سونامی هر چند مدت یك بار رخ می دهند؟

سونامی ها خیلی نادر هستند. معمولاً در هر قرن شش سونامی اساسی رخ می دهد.

مدل كوچكی از سونامی

شما می توانید مدل ریزی از سونامی را با انداختن یك سنگ به داخل كاسه آب ایجاد كنید. این كار موجب می شود موج هایی از محل برخورد به طرف خارج پخش شود.

Image