تبلیغات
محیط زیست ما ...
 
 
 
انجمن علمی محیط زیست دانشگاه عمران و توسعه

فک خزری

نویسنده : عضو انجمن | تاریخ : 10:25 ق.ظ - دوشنبه 13 اردیبهشت 1395

نویسنده: کرمی - رعنایی

فک خزر تنها پستاندار دریای خزر است. فک در آب زندگی می کند و تنها برای زادآوری و گاهی برای استراحت به ساحل می آید. در خشکی بسیار کم‌تحرک ولی در آب بسیار فعال است و با کمک پاهای خود به سرعت شنا می کند. فک ها از دست‌هایشان برای حفظ تعادل استفاده می کنند.

بدن این پستاندار برای زندگی در آب تغییراتی کرده‌ است. میان انگشتان دست و پای آن پرده‌ای وجود دارد که باعث می شود دست‌ها و پاها شبیه باله‌ای برای شنا شود. پاها در انتهای بدن و در امتداد دم قرار گرفته‌اند، به‌ همین‌ دلیل فک ها نمی توانند به‌ راحتی روی زمین راه‌ بروند.

در گذشته تعداد زیادی از فک ها برای استفاده از پوست و گوشتشان شکار می شدند. در حال حاضر هم هر سال تعداد زیادی از آن‌ها در تورهای ماهیگیران گرفتار و توسط صیادان کشته می شوند.

گرم‌شدن زمین، باعث ذوب یخ‌های بخش شمالی دریای خزر و در نتیجه کاهش زیستگاه‌های فک خزری شده‌ است.


از عوامل دیگر کاهش شدید جمعیت این گونه، آلودگی های دریایی و نوعی بیماری ویروسی است که از سگ‌سانان به فک منتقل و در سال‌های گذشته موجب تلفات زیادی در این گونه شده‌ است.

آخرین سرشماری فک خزری به ۶ سال قبل (سال ۲۰۰۸) باز می گردد که حاکی از وضعیت ناگوار این تنها پستاندار دریای خزر است.

پیش از فروپاشی شوروی سابق جمعیت فک خزری حدود یک میلیون عدد بوده است اما سرشماری سال ۲۰۰۸ نشان می دهد این جمعیت به یکصد هزار عد کاهش یافته است و به عبارت دیگر ۹۰۰ هزار فک خزری از بین رفته اند.

فک خزر یکی از کوچکترین گونه فک های واقعی یعنی بدون گوش است و تنها در دریاچه خزر یافت می شود. این یگانه پستاندار خزر در اغلب نقاط دریا زندگی می کند و محل زیست آن بر حسب در دسترس بودن موادغذایی و بصورت فصلی متغیر است.

در فصل تابستان و پاییز اکثر فک های خزر در آبهای سواحل جنوبی دریای خزر در حوزه کشور ترکمنستان و ایران بسر می برند.

به دلیل اشغال تمامی نوار ساحلی دریای خزر در ایران توسط اشخاص (ویلاها و شهرک ها) و ارگان های دولتی، فک خزر در زمان حضور در آبهای حوزه ایران تنها می تواند در بخش کوچکی از سواحل پناهگاه حیات وحش میانکاله و جزیره آشوراده که هنوز اشغال نشده است، آنهم در صورت عدم حضور صیادان و ماهیگیران به استراحت بپردازد.

پیش از تجزیه شوروی سابق، کشتار فک های خزری حتی به ‪ ۱۶۰‬هزار فک بالغ در سال می رسید و هم اکنون نیز سالیانه حدود ده هزار فک خزری در فصل زاد و ولد این گونه در روسیه و با مجوز قانونی این کشور کشته می شوند. به دلیل رنگ سفید پوست بچه فک ها، اغلب این کشتارها در روسیه مربوط به فک های تازه متولد شده می باشد.