تبلیغات
محیط زیست ما ...
 
 
 
انجمن علمی محیط زیست دانشگاه عمران و توسعه

جنگل ابر

نویسنده : عضو انجمن | تاریخ : 09:23 ق.ظ - چهارشنبه 1 اردیبهشت 1395

نویسنده: شبنم کرمی

جنگل ابر از قدیمی ترین و زیباترین جنگل های ایران است که با گونه های گیاهی و جانوری نادر، یکی از منحصر به فردترین زیست بوم های ایران محسوب می شود. این جنگل در حدود 50 کیلومتری شمال شرق شهر شاهرود در استان سمنان و در مسیر جاده ی شاهرود به آزادشهر و در استان گلستان در کنار روستای ابر قرار دارد.
به دلیل این که در اغلب مواقع فضای این جنگل را اقیانوسی از ابر فراگرفته به این نام مشهور است. در این جنگل ابرها آنقدر به درخت ها نزدیکند که به نظر می رسد جنگل بر روی ابرها سوار است و می توان در میان ابرها گشت و گذار کرد و به باور بسیاری از گردشگران، یکی از زیباترین چشم اندازهای طبیعت ایران محسوب می شود.

جنگل ابر به سه دلیل برای دنیا اهمیت دارد:
 

1- این که قسمتی از جنگل های باستانی هیرکانی است و گیاهان دارویی کم نظیری دارد.
2- اکوتن این ناحیه دارای اهمیت است؛ یعنی مرز میان بند بین دو اکوسیستم منطقه ی نیمه بیابانی و جنگلی است ؛ به طوری که می توان در جنگل های این ناحیه درختان سوزنی برگ را در کنار درختان پهن برگ دید که این امر در گونه های جانوری هم تأثیر گذار بوده است.
3- جغرافیای خاص منطقه که دو منطقه ی کم ارتفاع و بلند را در کنار هم قرار داده است دارای اهمیت است؛ به طوری که شاهد تشکیل اقیانوس ابر در این منطقه هستیم که پدیده ی کم نظیری در دنیا محسوب می شود.
افزون بر زیبایی طبیعی و اقیانوس ابرهای در دسترس، مشخصات کم نظیری مانند وجود گونه های گیاهی بسیار نادری مانند راش، بلوط، توسکا، نارون، گیلاس وحشی، بارانک، سرخدار، نمدار و مانند آن ها این قابلیت را پدید آورده که این اراضی همچون موزه ای زنده برای جذب گردشگران داخلی و خارجی مورد استفاده قرار بگیرد. بخشی از گردشگران خارجی این منطقه، گیاه شناسانی هستند که برای دیدن گونه های نادر گیاهی موجود در جنگل های هیرکانی به ایران می آیند و دسته ی دوم، گردشگران عمومی هستند که اغلب از کشورهای آسیای میانه و خاورمیانه می آیند.

موقعیت جغرافیایی
 

جنگل زیبا و خوش آب و هوای ابر با 35 هزار هکتار وسعت در ادامه ی جنگل های سرسبز شمال کشور است. این جنگل مانند تاجی بر بلندی رشته کوه ها در امتداد قله ی 4 هزار متری شاهوار و بعد از عبور از باغ های بسطام خود نمایی می کند. این جنگل در استان سمنان و در نزدیکی روستاهای ابر، شیرین آباد و خاک پیرزن واقع شده و تقریباً مرز استان سمنان و استان گلستان است.

مشخصات طبیعی
 

ارتفاع زیاد جنگل از سطح دریا، پایین بودن دما در فصل گرما و وجود چشمه سارهای فراوان و پوشش جنگلی متنوع از شاخصه های این جنگل است.
جنگل ابر در محلی واقع است که از ضخامت کوه های البرز کاسته می شود و ابرهای گرفتار در پشت این دیواره از لا به لای دره ها به سمت جنوب سرازیر می شوند؛ به همین خاطر تقریباً از بعد از ظهر تا نیمه های شب با سردشدن هوا چنان می نماید که جنگل به روی ابرها سوار شده است. مجاورت دو ناحیه ی کم فشار و پرفشار (دشت گرگان و منطقه ی ابر) باعث شده هر وقت زمین انرژی می گیرد ابرها جابه جا شوند و به نظر برسد که ابرها از آسمان به زمین می آیند. این اتفاق، منطقه ابر را دگرگون کرده و آب و هوایی متفاوت از سراسر سمنان به آن داده است. قدمت این جنگل مربوط به جنگل های هیرکانی است که از بقایای دوران سوم زمین شناسی است.

پوشش گیاهی
 

وجود 85 نوع گونه ی گیاهان چوبی به همراه گونه های گیاهی نادر مانند نارون، بارانک، سرخدار و مانند آنها جنگل ابر را به موزه ای طبیعی تبدیل کرده است. آب وهوای خاص این جنگل، درختان متفاوتی را در خود پرورش داده که برخی از این درخت ها با شکل خاص خود روی زمین خزیده اند و منظره ی زیبایی پدید آورده اند. جنگل ابر یکی از بانک های گیاهان، دارویی سرشار در کشور شناسایی شده است که همه ساله مشتاقان و علاقه مندان را از گوشه کنار جهان به سوی خود دعوت می کند.
در قسمت های جنوبی جنگل، یعنی قسمتی که به روستاها نزدیک تر است پوشش گیاهی تنک دیده می شود. در عمق جنگل تپه های پرشیبی وجود دارد که سراسر پوشیده از درختان بلند است. مشهورترین درخت منطقه اورس است.
درختی با ریشه های بلند که روی زمین می خزد. مناطق ابتدایی جنگل ابر ییلاق چوپانان گلستانی است، اما در عمق جنگل اثری از انسان دیده نمی شود.

جاده ی ابر و منطقه ی حفاظت شده
 

در سال های گذشته طرحی برای احداث جاده ای از روستای ابر به شیرین آباد موسوم به جاده ی ابر از سوی وزارت راه و ترابری مطرح شده و در مواردی اقداماتی نیز برای ساخت این جاده صورت گرفته است که با مخالفت جدی دوستداران و کارشناسان محیط زیست و منابع طبیعی، خبرنگاران و مطبوعات مختلف و همچنین نمایندگان مجس، سازمان محیط زیست و وزیر جهاد کشاورزی روبرو شده است. کارشناسان، این جنگل را لایه حفاظتی زمین و سپری برای حفاظت از منطقه ی ابر و اکوسیستم منطقه آسیب جدی می رساند و می تواند این جنگل را که بدون شک یکی از منحصر به فردترین و زیباترین زیست بوم های ایران محسوب می شود با ادامه ی عملیات راهسازی در این منطقه برای همیشه محو کند.
همچنین مستقل از مسئله ی جاده ی ابر، طرحی برای ارتقای جنگل ابر به منطقه ی حفاظت شده از سوی سازمان حفاظت محیط زیست ایران به طور جدی در حال پیگیری است.